|
İş Makinalarına;
1. Uzun ömürlü olmaları
2. Verimli çalışmaları
3. Ekonomik çalışmaları için yapılması gereken işlemlere bakım adı verilir.
Bu gerekçelerin içinde makinanın arıza yapmadan çalışması, onarım ve yedek
parça maliyetinin düşürülmesi, öngörülen revizyon sürelerinin sağlanması
gibi unsurlar vardır.
Makina üreticileri talimatlarında gün, saat, km cinsinden yapılması gereken
bakımlar operatör veya yardımcıları tarafından yerine getirilir. Makina
işleticilerinin bakımla ilgili statüleri farklılıklar gösterebilir. Ancak
bakım işlemi yardımcılar tarafından yerine getirilse bile operatörün 1.
derece sorumlu tutulabilmesi bir standart olmalıdır.
Makinalara nerede, ne zaman, nasıl bakım yapılacağı üretici firmaların bakım
talimatlarında belirtildiği şekilde yerine getirilmelidir.
Bakım yapılabilmesinin en önemli şartı kayıt tutmaktır. Bu da makinaya ait
çalışma sürelerini gösteren çalışma saatlerinin faal durumda olmaları ile
mümkündür. Operatör gün sonunda çalışma saatinden okuduğu değeri yazmalıdır.
1. İŞ MAKİNALARI BAKIM ŞEKiLLERİ
Operatörler ve yardımcılarının iş makinalarında yapacakları bakım işlemleri
aşağıdaki gibi
sınıflandırılabilir.
1.1 Kontrol
İş makinası operatörünün makinasıyla işe başlamadan önce ya da iş bitiminde
yapmış olduğu kontrolde gözle muayenesi ve şüphelendiği durumlarda elle
yapmış olduğu kontrollerdir (makinanın genel durumunun değerlendirilmesi,
gevşek cıvataların kontrolü ve sıkılması).
1.2 Tamamlama
İş makinası motorunda ve diğer elemanlarında kullanılan yağ, hidrolik ve su
kontrolü ve eksikse tamamlanması işlemidir (motor yağı, hidrolik yağı,
soğutma suyu, akümülatör sıvısı).
1.3 Değiştirme
Makinalarda kullanılan bazı parçaların ve yardımcı sıvıların kullanma
sürelerinin bitiminde yenisiyle değiştirilmesi işlemidir (motor yağı,
filtreler, tekerlek lastiği vb.).
1.4 Ayarlama
İş makinalarında çalıştırma talimatı değerlerinin üstünde ya da altında bir
durum söz konusu ise belirlenen değere ulaşabilmesi için yapılması gereken
işlemlerdir. (Motor ayarları, vantilatör kayışının gerginlik ayarı, basınç
ayarları, ekipman ayarları vb.)
1.5 Kuru Yağlama (Şasi Yağlaması)
Makina üreticisi ve işleticisi firmaların bakım talimatlarına göre makina
üzerindeki gresörlüklerin, açıkta çalışan dişli, zincir, halat gibi
parçaların gresle yağlanması işlemidir.
1.6 Onarım
Operatörün bilgi ve öğrendikleri çerçevesinde makinasının çalışmayan
aksamlarını çalışır duruma getirmesi işlemidir.
2 - BAKIM ZAMANLARI
Genellikle aşağıda belirtilen zamanlarda bakım yapılması tavsiye edilir:
1. Günlük Bakım: 1-10 çalışma saati
2. Periyodik Bakım: 50, 250, 500, 1000, 2000 çalışma saatleri
3. S.O.S Bakım (Erken uyarı)
4. Depolama bakım veya kışlık bakım.
2.1 Günlük Bakım
Operatörün 1-10 saatte (her gün) ya da vardiya değişiminde, makina
imalatçısının ve işyerinin
talimatları doğrultusunda yaptığı bakımdır.
Genel metotlar ve işlemler 4 faaliyette toplanabilir.
1. Çalıştırma öncesi kontrol ve bakım
2. Isıtma sırasında kontrol
3. Çalışma sırasında kontrol
4. iş bitimi kontrolü ve bakımı
2.1.1 Çalıştırma Öncesi Kontrol ve Bakım
Operatör kendi emniyet ve makinanın azami ömrü bakımından çalıştırmadan önce
makina etrafında dolaşarak şu kontrol ve bakımları yapar.
a) Hasarlı, gevşek ve aşınmış parçalar : Makinanın dış aksam durumu, yürüyüş
takımları ve ataşmanlarda gözle görülebilecek gevşeme, çatlama, kırılma,
aşınma gibi durumların olup olmadığının kontrolü, varsa arızaların
giderilmesidir.
b) Sıvı sızıntıları : Hidrolik yağ, yakıt, su sızıntıları ile fren hidrolik
sızıntıları, şanzıman ve hidrolik devrede olabilecek sızıntılar kontrolü,
varsa önlem alınması.
c) Sıvı seviyeleri : Motor yağ seviyesi, soğutma suyu seviyesi, akü eriyik
seviyesi, fren hidroliği seviyesi kontrolü ve gereğinin yapılmasıdır.
d) On temizleyici ve hava filtresi : Günlük olarak ön temizleyicinin
temizlenmesi, tıkanmış hava fiitresinin temizlenmesi veya değiştirilmesi.
e) Lastikler : Hava basınçlarının kontrolü, aşırı aşınma, kesilme ve yanak
hasarlarının kontrolü ve eksikliklerin giderilmesi.
f) Yakıt sistemi : Depo ve sistemdeki su ve tortunun tahliye edilmesi.
g) Vantilatör kayışı : Gerginliği ve genel durumu kontrolü.
2.1.2 Isıtma Sırasında Kontrol
1. Motor çalıştırılır. (Park freni uygulanmış, ataşmanlar yere indirilmiş,
vites boş konumda)
2. Motorun 3-5 dakika ısınması sağlanır.
3. Motor yağ basınç, sıcaklık, şan göstergelerinin çalışması kontrol edilir.
4. Varsa fren hava basınç göstergesi ve ilave göstergelerin de çalışması
kontrol edilir.
5. Makinanın aydınlatma ve uyarı sistemleri kontrol edilir.
6. Boş halde kumanda levyeleri kullanılarak ataşman hareketleri kontrol
edilir.
7. Makina yürütülerek yön vitesleri, direksiyon ve frenler tatbik edilerek
kontrol edilir.
8. Bu kontroller tamamsa çalışmaya hazırdır.
2.1.3 Çalışma Sırasında Kontrol
1. Motorda veya makinada anormal sesler olup olmadığı dinlenir.
2. Göstergelerin normal çalışıp çalışmadıkları gözlenir.
3. Makinadaki performans değişiklikleri takip edilir.
2.1.4 İş Bitimi Kontrolü ve Bakımı
1. Akaryakıt ikmali yapılır.
2. Toz ve pislikler temizlenir.
3. Makina parka çekilir, ataşmanlar yere indirilir, park freni uygulanır.
4. Motor durdurulmadan önce 3-5 dakika rölantide çalıştırılır.
5. Motor stop edilir, çalışma saati kaydedilir.
6. Varsa fren hava tankları boşaltılır.
2.2 Periyodik Bakım
Periyodik bakım, kontrol, tamamlama gibi diğer bakım şekillerine ilave
olarak “kuru yağlama” ve “ayarlama”yı da kapsamaktadır. Makina üreticisi
firmalar bakım zamanlarını; örnek olarak 50, 250, 500, 1000, 2000 gibi
çalışma saatleriyle vermişlerdir. Bu periyodik bakım zamanlarında genellikle
aşağıdaki işlemler yapılır.
3. s.o.s bakım (Erken uyarı)
4. Depolama bakım veya kışlık bakım
2.2.1 Günlük Bakım
Operatörün 1-10 saatte (her gün) ya da vardiya değişiminde, makina
imalatçısının ve işyerinin
talimatları doğrultusunda yaptığı bakımdır.
Genel metotlar ve işlemler 4 faaliyette toplanabilir.
1. Çalıştırma öncesi kontrol ve bakım
2. Isıtma sırasında kontrol
3. Çalışma sırasında kontrol
4. iş bitimi kontrolü ve bakımı
2.1.1 Çalıştırma Öncesi Kontrol ve Bakım
Operatör kendi emniyet ve makinanın azami ömrü bakımından çalıştırmadan önce
makina etrafında dolaşarak şu kontrol ve bakımları yapar.
a) Hasarlı, gevşek ve aşınmış parçalar: Makinanın dış aksam durumu, yürüyüş
takımları ve ataşmanlarda gözle görülebilecek gevşeme, çatlama, kırılma,
aşınma gibi durumların olup olmadığının kontrolü, varsa arızaların
giderilmesidir.
b) Sıvı sızıntıları: Hidrolik yağ, yakıt, su sızıntıları ile fren hidrolik
sızıntıları, şanzıman ve hidrolik devrede olabilecek sızıntılar kontrolü,
varsa önlem alınması.
c) Sıvı seviyeleri: Motor yağ seviyesi, soğutma suyu seviyesi, akü eriyik
seviyesi, fren hidroliği seviyesi kontrolü ve gereğinin yapılmasıdır.
d) On temizleyici ve hava filtresi: Günlük olarak ön temizleyicinin
temizlenmesi, tıkannıış hava fiitresinin temizlenmesi veya değiştirilmesi.
e) Lastikler: Hava basınçlarının kontrolü, aşırı aşınma, kesilme ve yanak
hasarlarının kontrolü ve eksikliklerin giderilmesi.
f) Yakıt sistemi: Depo ve sistemdeki su ve tortunun tahliye edilmesi.
g) Vantilatör kayışı: Gerginliği ve genel durumu kontrolü.
2.1.2 isıtma Sırasında Kontrol
1. Motor çalıştırılır. (Park freni uygulanmış, ataşmanlar yere indirilmiş,
vites boş konumda)
2. Motorun 3-5 dakika ısınması sağlanır.
3. Motor yağ basınç, sıcaklık, şan göstergelerinin çalışması kontrol edilir.
4. Varsa fren hava basınç göstergesi ve ilave göstergelerin de çalışması
kontrol edilir.
5. Makinanın aydınlatma ve uyarı sistemleri kontrol edilir.
6. Boş halde kumanda levyeleri kullanılarak ataşman hareketleri kontrol
edilir.
7. Makina yürütülerek yön vitesleri, direksiyon ve frenler tatbik edilerek
kontrol edilir.
8. Bu kontroller tamamsa çalışmaya hazırdır.
2.1.3 Çalışma Sırasında Kontrol
1. Motorda veya makinada anormal sesler olup olmadığı dinlenir.
2. Göstergelerin normal çalışıp çalışmadıkları gözlenir.
3. Makinadaki performans değişiklikleri takip edilir.
2.1.4 İş Bitimi Kontrolü ve Bakımı
1. Akaryakıt ikmali yapılır.
2. Toz ve pislikler temizlenir.
3. Makina parka çekilir, ataşmanlar yere indirilir, park freni uygulanır.
4. Motor durdurulmadan önce 3-5 dakika rölantide çalıştırılır.
5. Motor stop edilir, çalışma saati kaydedilir.
6. Varsa fren hava tankları boşaltılır.
2.2 Periyodik Bakım
Periyodik bakım, kontrol, tamamlama gibi diğer bakım şekillerine ilave
olarak “kuru yağlama” ve “ayarlama”yı da kapsamaktadır. Makina üreticisi
firmalar bakım zamanlarını; örnek olarak 50, 250, 500, 1000, 2000 gibi
çalışma saatleriyle vermişlerdir. Bu periyodik bakım zamanlarında genellikle
aşağıdaki işlemler yapılır. |
